مرکز امور حقوقی بین المللی ریاست جمهوری- مدیریت علمی و پژوهشی مجله حقوقی بین المللی 2251-614X 34 شماره 56 (بهار- تابستان) 2017 04 21 The Doctrine of Deviation in Maritime Law: A Comparative Study of Iranian, French, English, American Laws and International Conventions دکترین «انحراف» در حقوق دریایی: مطالعه تطبیقی در حقوق ایران، فرانسه، انگلیس و امریکا و کنوانسیون‌های بین‌المللی 111 140 25167 10.22066/cilamag.2017.25167 FA محسن ایزانلو عضو هیات علمی دانشگاه تهران Journal Article 2017 04 30 Deviation doctrine is a famous doctrine in maritime law and marine insurance, according to which geographical deviation of carrier leads to various effects: Justifiable deviation constitutes a cause of exception of liability of the carrier; unjustifiable deviation aggravates the liability of carrier. In marine insurance, unjustifiable deviation discharges the insurer. International conventions, often, contain some provisions on justifiable deviation, but are silent about unjustifiable deviation. There are, thus, some controversies about the effects of unjustifiable deviation in national laws. In common law, such deviation aggravates the liability of carrier. In French law, it does not affect the liability of carrier <em>per se</em>. It seems that the common law approach is more acceptable in Iranian law as, on the one hand, it constitutes a <em>lex maritima and</em> is, on the other hand, similar to the <em>Sharia</em> position regarding the liability of bailees. In this article, the effects of justifiable and unjustifiable deviation have been examined in international conventions, Iranian, English, French and American laws. Besides, this article reviews liberty clauses and the effects of deviation in marine insurance under two separate sections. دکترین انحراف، دکترین مشهوری در حقوق دریایی و بیمه دریایی است. انحراف متصدی حمل از مسیر حمل برحسب آنکه موجه یا ناموجه باشد، آثار متفاوتی دارد. انحراف موجه سبب معافیت متصدی حمل از مسئولیت و انحراف ناموجه سبب تشدید مسئولیت او می‌شود. در بیمه دریایی هم، انحراف ناموجه از مسیر، سبب معافیت بیمه‌گر از جبران خسارت می‌شود. کنوانسیون‌های بین‌المللی حمل‌و‌نقل، اغلب آثار انحراف موجه را بررسی کرده‌اند اما درمورد آثار انحراف ناموجه ساکت‌اند. در سکوت کنوانسیون‌ها و قوانین داخلی، بر سر آثار انحراف ناموجه، اختلاف ایجاد شده است. در کامن‌لا، انحراف ناموجه سبب تشدید مسئولیت متصدی حمل می‌شود و برعکس، در حقوق فرانسه، انحراف ناموجه، اثری در تشدید مسئولیت ندارد. در سکوت قانون دریایی ایران، به نظر می‌رسد، گرایش موجود در کامن‌لا، هم از آن جهت که بیان‌کننده عرف کلی حقوق دریایی است و هم از این بابت که با سابقه فقهی مسئولیت امین تناسب بیشتری دارد، قابل پذیرش است. در این مقاله، آثار انحراف موجه و ناموجه در حقوق ایران، انگلیس، فرانسه و امریکا و همچنین کنوانسیون‌های بین‌المللی حمل‌و‌نقل (مقررات لاهه، هامبورگ و روتردام) و درعین‌حال، طی دو بخش، شروط مربوط به آزادی انحراف و اثر انحراف در بیمه دریایی بررسی شده است. https://www.cilamag.ir/article_25167_25485df232e188a3f3e514ee1c9de020.pdf