مرکز امور حقوقی بین المللی ریاست جمهوری- مدیریت علمی و پژوهشی مجله حقوقی بین المللی 2251-614X 43 شماره 82(تابستان) 2026 08 23 جنگ رمضان و مسائل حقوق بین­‌الملل دریاها 203 210 741089 FA ساسان صیرفی استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی- دانشگاه تهران 0000-0003-4861-2957 Journal Article <span lang="FA">در برهة کنونی، اجرای حقوق دریاها بین ایران و دیگر طرف­های تخاصم متوقف شده و حقوق جنگ دریایی</span><span lang="FA"> (یا به عبارت دقیق­تر، حقوق مخاصمة مسلحانه در دریا) </span><span lang="FA">حاکم بر وضعیت است که از بسیاری جهات در تقابل با حقوق دریاها است. در واقع، حقوق جنگ دریایی با تعلیق برخی اصول و قواعد حاکم بر حقوق دریاها، چارچوبی متفاوت و مبتنی بر ملاحظات مخاصمة مسلحانه را جایگزین آن می‌کند. در جریان جنگ چهل روزه یا همان جنگ رمضان، ایران اقدام سرنوشت‌سازی را رقم زد؛ و آن بستن تنگة هرمز بود که مسائلی را در پی داشت و تفاسیر متعددی نسبت به آن ارائه شده است. ازجملة مسائل اینکه نیمی از تنگة هرمز در دریای سرزمینی عمان قرار دارد و ایران انسداد را عملاً در دریای سرزمینی عمان انجام داده است؛ نیز اینکه با ایجاد منطقة خطر از سوی ایران که ترافیک مسیرهای ورود و خروج در تنگه را دربرمی‌گیرد و تردد در تنگه را مختل کرده است از نظر حقوق دریاها محل بحث است. </span> <span lang="FA">علی­رغم همة این مسائل، تمرکز ما در اینجا بر محاصرة دریایی است زیرا آنچه سبب توقف <span>تجاوز شد، بسته‌شدن تنگة هرمز بود که بر روی اقتصاد جهانی و بازارهای انرژی تأثیر گذاشته بود. در غیر این صورت، بسیار بعید و دور از ذهن بود که ایالات متحده و رژیم اسرائیل، تن به آتش‌بس بدهند. از وقایع بعد از آتش­بس، برگزاری یک دور مذاکره در اسلام‌آباد بین ج.ا.ایران و ایالات متحده بود، که </span><span>مسدودبودن تنگۀ هرمز</span></span><span lang="FA"> </span><span lang="FA">و تسلط نظامی ایران بر آن، موضع برتری را به هیئت ایرانی مذاکره‌کننده بخشید.</span><span lang="FA"> </span> <span lang="FA">در واقع، با مسدودشدن تنگة هرمز، دسترسی کشورهای حوزة خلیج فارس به آب‌های آزاد قطع شد، در حالی که ایران</span><span lang="FA"> </span><span lang="FA">صادرات خود را از مسیر تنگة هرمز انجام می­داد. در نتیجه، ایالات متحده به دنبال اهرم فشاری متقابل بود. در این نقطه بود که به فکر محاصرة دریایی ایران افتاد. با توجه به این وضعیت، برخی از محاصرة دریایی ایالات متحده علیه ایران به‌عنوان «محاصرۀ متقابل»<span dir="LTR"><span>[1]</span></span> تعبیر کرده­اند. به عبارت ساده­تر، ایالات متحده در صدد انتقال این پیام به ایران بود؛ حال که شما اجازة تجارت دریایی به متحدین ما از طریق تنگة هرمز را نمی­دهید، ما هم مانع تجارت دریایی ایران خواهیم شد. </span> <br clear="all"> <span><span><strong style="mso-bidi-font-weight: normal;"><span>[1]</span></strong></span></span><strong><span>.</span></strong><span> Counter-blockade.</span> https://www.cilamag.ir/article_741089_167fb36b48e7a94c6a76092160a68cb8.pdf