معاهدات موجد حق برای دولت‌های ثالث با نگاهی به ماده 36 کنوانسیون وین راجع به حقوق معاهدات

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

در حوزه حقوق معاهدات، رضایت، یکی از اصول بنیادین است. ماده 36 کنوانسیون وین راجع به حقوق معاهدات با شرایطی سروکار دارد که به‌موجب آن، هر دولت می‌تواند به حقی به‌موجب معاهده‌ای استناد کند که وی عضو آن نیست. برقراری حق به نفع ثالث را باید در پرتو معیار اساسی رضایی‌بودن ‌تعهدات قراردادی در نظام حقوق بین‌الملل مورد توجه قرار داد. در این صورت، این مسئله قابل طرح است که آیا حق دولت ثالث، ناشی از معاهده اصلی یا ناشی از قبولی حق توسط دولت ثالث و به ‌عبارت دیگر، انعقاد معاهده فرعی میان ثالث و طرف‌های معاهده اصلی است. با توجه به نقش معاهدات در حقوق بین‌الملل، شناخت ابعاد حقوقی این نهاد در حوزه حقوق قراردادی و در چارچوب کنوانسیون وین، بسیار مهم است. در ارتباط با این موضوع اگرچه رویه قضایی اندک است، می‌توان رد پای آن را در ‌برخی نظرات منضم به آرای دیوان دائمی و دیوان فعلی دادگستری بین‌المللی یافت. این تحقیق، ضمن بررسی ماهیت حقوقی تعهد به نفع ثالث، مواردی را که به‌ظاهر در این حوزه قرار می‌گیرد، اما واقعاً مصداق ماده 36 کنوانسیون نیست تجزیه و تحلیل می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Treaties Providing Rights for Third States with an Overview of Article 36 of the Vienna Convention on the Law of Treaties

نویسنده [English]

  • Hamid Alhooii Nazari
چکیده [English]

Consent is one of the fundamental principles in the realm of treaties. Article 36 of the Vienna Convention on the Law of Treaties deals with the conditions under which any State may be entitled to invoke a right under a treaty to which it is not a member. Providing right for the third State should be examined in the light of essential criterion of consent in conventional international law. Therefore this crux of the problem is whether the right of the third State is derived from the original treaty or from that States’ acceptance of the right or in other words, is the conclusion of a treaty among the third State and the original treaty parties. Given the crucial role of treaties in the international law, the understanding of legal dimensions of this entity is significant in the realm of conventional law and the Vienna Convention. In relation to this issue, although there are a few case laws, the trace could be seen in the annexed opinion of judges to PCIJ and ICJ decisions. This article analyzes the right for third law entities and explains items that are prima facie placed in this realm, but they are not actually instances of article 36 of the Vienna Convention.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Case Law
  • Collateral Agreement
  • Relativity of Treaties
  • Third State Consent

الف) فارسی

ـ کتاب

  • تقی‌زاده انصاری، مصطفی؛ حقوق بین‌الملل عمومی، قومس، 1379.
  • شاو، ملکم؛ حقوق بین‌الملل، ترجمه: محمدحسین وقار، اطلاعات، 1372.
  • ضیایی بیگدلی، محمدرضا؛ حقوق بین‌الملل عمومی، چاپ سوم، رشدیه، 1367.
  • فلسفی، هدایت‌الله؛ تقریرات درس نقد و بررسی مکاتب فلسفی در حقوق بین‌الملل، دوره دکتری حقوق بین‌الملل، دانشگاه تهران، نیمسال اول 85-1384.
  • __________؛ حقوق بین‌الملل معاهدات، فرهنگ نشر نو، 1379.
  • قاضی شریعت پناهی، ابوالفضل؛ حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، انتشارات دانشگاه تهران، 1370.
  • میرعباسی، سید‌باقر؛ حقوق بین‌الملل عمومی، جلد 1، میزان، 1389.

 

ـ مقاله

  • کاظمی، سید‌علی‌اصغر؛ «وضعیت ناوهای جنگی در کنوانسیون جدید حقوق دریاها»، فصلنامه سیاست خارجی، شماره 1، 1365.
  • ____________؛ «مسئله شمول مفاد کنوانسیون جدید حقوق دریاها به کشورهای ثالث غیر‌عضو»، مجله حقوقی، نشریه دفتر خدمات حقوقی بین­المللی، شماره 8، بهار و تابستان 1366.
  • نیکبخت، حمیدرضا؛ «نظام حقوقی سازمان تجارت جهانی (WTO)»، مجله تحقیقات حقوقی، دانشگاه شهید بهشتی، شماره 37، 1382.

 

ـ سند

  • کنوانسیون وین 1969 راجع به حقوق معاهدات.
  • منشور سازمان ملل متحد.
  • قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل 2625 (1970).

 

ب) انگلیسی

Books and Articles

  • Arechaga J., “Treaty Stipulations in Favour of Third States”, AJIL 50, 1956.
  • Brownlie, Ian, Principles of Public International Law, Oxford, 4th ed, 1990.
  • Fitzmaurice, Malgosia, Third Parties and the Law of Treaties, Max Planck Yearbook of United Nations Law, vol. 6, 2002.
  • Kelsen, H., Principles of International Law, New York, 1962.
  • Lord McNair, The Law of Treaties, 1961.
  • Oliver Dorr, Kristen Schmalenbach, Vienna Convention on the Law of Treaties, A Commentary, 2012.
  • Reuter R., Introduction to the Law of Treaties, (J. Mico/P. Haggenmacher, translation), 1955.
  • Schweisfurth, Theodor, International Treaties and Third States, Max Planck, 1985.
  • Sinclair I., The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1984.
  • Yearbook of the International Law Commission, vol. I, 1964.
  • Yearbook of the International Law Commission, 1978, vol. II, part Two, Draft Articles on Most-Favoured-Nation Clauses with Commentaries 1978.

 

Awards

  • P.C.I.J., Series A, No. 1, Wimbeldon S. S., 1923.
  • P.C.I.J., Series. A, No. 7, Certain German Interests in Polish Upper Silesia (Merits), 1926.
  • P.C.I.J., Series A, No. 10, Lotus, 1927.
  • P.C.I.J., Series A, No. 22, Free Zones of Upper Savoy and the District of Gex, 1929.
  • P.C.I.J., Series A/B, No. 46, Free Zones of Upper Savoy and the District of Gex, 1932.
  • I.C.J., Reports, Asylum Case (Colombia / Peru), 1950.
  • I.C.J., Reports, South West Africa Cases (Ethiopia v. South Africa; Liberia v. South Africa), 1966.
  • I.C.J., Reports, North Sea Continental Shelf Cases, 1969.
  • I.C.J., Reports, Nuclear Tests Case (Australia v. France), 1974.
  • I.C.J., Reports, Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory, 2004.
  • I.C.J., Reports, Armed Activities on the Territory of the Congo (New Application: 2002) (Democratic Republic of the Congo v. Rwanda), Jurisdiction of the Court and Admissibility of the Application, 2006.