مجله حقوقی بین المللی

مجله حقوقی بین المللی

تخطی دولت‌ها از معاهدات حقوق بشری در عصر همه‌گیری جهانی کووید-19: از رژیم حقوقی موجود تا راهبردهای نیل به وضع مطلوب

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
علی نواری
استادیار دانشکده حقوق دانشگاه علوم قضایی
10.22066/cilamag.2022.247365
چکیده
معاهدات پرشمار ناظر بر حوزه حقوق بشر، تعهدات حقوقی صریحی در راستای احترام و رعایت حقوق بشر و آزادی‌های اساسی نسبت به کلیه افراد تحت صلاحیت سرزمینی دولت‌ها بر عهده آن‌ها گذاشته است. با این ‌حال ممکن است وجود وضعیت اضطرار عمومی با مقیاس وسیع، دولت‌ها را در شرایط خاصی قرار دهد که قادر به ایفای برخی تعهدات حقوق بشری خود نباشند. نظام بین‌المللی حقوق بشر به‌ منظور احتراز از سرگشتگی حقوقی دولت‌ها در چنین مواقعی با تعبیه سازوکار حقوقی کوشیده است تا موارد نقض حقوق بشر را به حداقل کاهش دهد. می‌توان شیوع پرشتاب کووید-19 را یکی از مصادیق تحقق وضعیت اضطرار عمومی که حیات کلیه ابنای بشر را تهدید می‌نماید قلمداد کرد. بر همین اساس دولت‌های متعددی از طریق اعلام وضعیت اضطراری، اقدام‌ها و تدابیری برای تخطی از معاهدات حقوق بشری اتخاذ کرده‌اند. مقاله حاضر در صدد تدارک پاسخ به این پرسش است که تخطی دولت‌ها از معاهدات حقوق بشری تابع چه رژیم حقوقی‌ای است و چگونه می‌توان کاستی‌ها و نارسایی‌های آن را به‌ویژه در عصر همه‌گیری جهانی کووید-19 اصلاح کرد؟ فرضیه نوشتار پیش رو این است که رژیم حقوقی موجود، علی­رغم وجود نقاط قوت حقوقی، کاستی‌ها و کمبودهایی نیز دارد. یافته‌های تحقیق حاضر نشان می‌دهد که امکان تخطی دولت‌ها از برخی تعهدات حقوق بشری در قالب قید تخطی وجود دارد. با این‌ حال، اعمال برخی اصلاحات در رژیم حقوقی موجود، ضروری به نظر می‌رسد.
کلیدواژه‌ها
تخطی
حقوق بشر
کووید-19
اضطرار عمومی
معاهدات
رژیم حقوقی

عنوان مقاله English

States Derogation From Human Rights Treaties in the Age of COVID-19 Pandemic: From Current Legal Regime to Strategies to Achieve a Desired Status

نویسنده English

Ali Navari
Assistant Professor - Faculty of law University of judicial sciences
چکیده English

Numerous treaties in the field of human rights have entrusted express legal obligations to States in order to respect for and observance of human rights and fundamental freedoms of all individuals under their territorial jurisdiction. Yet, the existence of a state of public emergency of significant magnitude may put States in special circumstances that are unable to fulfill some of their human rights obligations. In order to avoid legal confusion in such circumstances, the International Human Rights System tries to reduce human rights violations by means of providing a legal mechanism. The rapid outbreak of COVID-19 can be considered as an example of the realization of a state of public emergency that threatens the lives of all human beings. Accordingly, many States have adopted measures and arrangements for derogation from human rights treaties by declaring a state of emergency. This article seeks to answer what may be the legal regime governing the States derogation from the human rights treaties and how it would correct its shortcomings and deficiencies, especially in the era of the COVID-19 pandemic. The hypothesis put forward in the present article is that the existing legal regime, despite its legal strengths, has certain shortcomings and deficiencies. The findings of the present study show that there is the possibility of States' derogation from some of their human rights obligations in the form of the derogation clause; yet, some reforms in the existing legal regime seem necessary.

کلیدواژه‌ها English

Derogation
Human Rights
COVID-19
Public Emergency
Treaties
Legal Regime

  • الف. فارسی

    • آجری آیسک، عاطفه و نازنین زهرا بروغنی؛ «نقض حقوق بشر و عملکرد دولت‌های غربی در مدیریت ویروس کرونا: مطالعة موردی ایالات ‌متحده و کشورهایی اروپایی»، پژوهشنامة حقوق بشری، سال ششم، شمارة 1، تابستان 1399.
    • بیگ­زاده، ابراهیم و دیگران؛ «معضل کرونا در آیینة حقوق بین‌الملل معاصر»، فصلنامة تحقیقات حقوقی، ویژه‌نامة حقوق و کرونا، دورة 23، 1399.
    • پشمی، بهرام؛ «تعلیق تعهدات حقوق بشری دولت‌ها در وضعیت اضطراری عمومی؛ بحران کووید-19»، فصلنامة پژوهش حقوق عمومی، دورة 22، شمارة 67، تابستان 1399.
    • جلالی، علیرضا؛ «وضعیت اضطراری و محدودیت حقوق بنیادین: بررسی اقدامات حکومت ایتالیا در مقابله با بیماری کووید-19»، فصلنامة پژوهش حقوق عمومی، شمارة 67، تابستان 1399.
    • خسروی، حسن؛ «ابعاد حقوق بشری مداخلات درمانی و نجات‌بخش اختیاری یا اجباری بیماران کووید-19»، فصلنامة تحقیقات حقوقی، ویژه‌نامة حقوق و کرونا، دورة 23، 1399.
    • زمانی، سیدقاسم و مرضیه اسفندیاری؛ «تعلیق اجرای قواعد بین‌المللی حقوق بشر در وضعیت‌های عمومی فوق‌العاده»، مجلة پژوهش‌های حقوقی، شمارة 31، 1396.
    • سیدفاطمی، محمدقاری؛ «معاهدات حقوق بشری؛ فضایی متفاوت»، مجلة حقوقی بین‌المللی، دورة بیستم، شمارة 28، بهار و تابستان 1382.
    • سیدمرتضی حسینی، راحله؛ «بحران کرونا و عدم امکان اجرای معاهدات بین‌المللی از سوی دولت‌ها»، فصلنامة تحقیقات حقوقی، ویژه‌نامة حقوق و کرونا، دورة 23، 1399.
    • شاملو، باقر و ابوالفضل یوسفی؛ «وضعیت اضطرار عمومی در نظام بین‌المللی حقوق بشر»، مجلة حقوقی دادگستری، سال هشتادم، شمارة 98، زمستان 1395.
    • فلسفی، هدایت­الله؛ «جایگاه بشر در حقوق بین‌الملل معاصر»، مجلة تحقیقات حقوقی، شمارة 18، 1375.
    • قربان­نیا، ناصر؛ «تعلیق اجرای حقوق بشر در شرایط اضطراری»، مجلة فقه و حقوق، سال سوم، شمارة 12، 1386.

     

    ب. انگلیسی

    - Books

    • Agamben, Giorgio, State of Exception, translated by Kevin Attell, Chicago & London, University of Chicago Press, 2005.
    • Fitzpatrick, Joan, M., Human Rights in Crisis: The International System for Protecting Rights During States of Emergency, Pennsylvania, University of Pennsylvania Press, 1994.
    • Masferrer, Aniceto(Ed), Post 9/11 and the State of Permanent Legal Emergency, Dordrecht; New York: Springer, 2012.
    • Oraa, Jaime, Human Rights in States of Emergency in International Law, Oxford, Clarendon Press, 1992.
    • Rossiter, Clinton L., Constitutional Dictatorship: Crisis Government in the Modern Democracies, Princeton University Press, 1948.
    • Schabas, William A., The European Convention on Human Rights: A Commentary, Oxford, Oxford University Press, 2015.

     

    - Articles

    • Ghandhi, P. R. “The Human Rights Committee and Derogation in Public Emergencies”, German Yearbook of International Law, Vol. 32, 1989.
    • Hafner-Burton, Emilie M. & et.al “Emergency and Escape: Explaining Derogations from Human Rights Treaties”, International Organization, Vol. 65, Issue 4, Fall 2011.
    • Hartman, John, F. "Derogation from Human Rights Treaties in Public Emergencies A Critique of Implementation by the European Commission and Court of Human Rights and the Human Rights Committee of the United Nations", Harvard International Law Journal, Vol. 22, No. 1, Winter 1981.
    • Helfer, Laurence R. et al., “Emergency and Escape: Explaining Derogations from Human Rights Treaties”, International Organization, Vol.65, 2001.
    • Lebret, Audrey, “COVID-19 pandemic and derogation to human rights”, Journal of Law and the Biosciences, Volume 7, Issue 1, January-June 2020.
    • Mariniello, Triestino, “Prolonged Emergency and Derogation of Human Rights: Why the European Court Should Raise Its Immunity System”, German Law Journal, Vol.20, Issue 1, 2019.
    • O'Donnell, Daniel, “Commentary by the Rapporteur on Derogation”, Human Rights Quarterly, Vol. 7, No. 1, 1985.
    • Scheppele, Kim Lane, “Law in a Time of Emergency: States of Exception and the Temptations of 9/11”, Journal of Constitutional Law, 2004, Vol.6, No.5.
    • Sermet, Laurent, “The Absence of a Derogation Clause from the African Charter on Human and Peoples’ Rights: A Critical Discussion”, African Human Rights Law Journal, Vol.7, No.1, 2007.
    • Sheeran, Scott P. “Reconceptualizing States of Emergency under International Human Rights Law: Theory, Legal Doctrine, and Politics”, Michigan Journal of International Law, Vol. 34, Issue 3, 2013.
    • Sommario, Emanuele, “Derogation from Human Rights Treaties in Situations of Natural or Man-Made Disasters” in: Guttry, Andrea de, et al. (eds.), International Disaster Response Law, T.M.C. Asser Press, The Hague, The Netherlands, 2012.

     

    - Instruments

    • Council of Europe, CPT, Statement of principles relating to the treatment of persons deprived of their liberty in the context of the coronavirus disease (COVID-19) pandemic, 20 March 2020.
    • General Assembly, A/RES/74/270, 2 April 2020.
    • General Assembly, A/RES/74/274, 20 April 2020.
    • Human Rights Committee, Statement on derogations from the Covenant in connection with the COVID-19 pandemic, CCPR/C/128/2, 24 April 2020.
    • General Comment No. 29: Article 4: Derogations during a State of Emergency, UN Human Rights Committee (HRC), 31 August 2001.
    • IACHR, Pandemic and Human Rights in the Americas, Resolution 1/2020, 10 April 2020.
    • Parliamentary Assembly, Council of Europe, Resolution. 2209 (2018): State of Emergency, Proportionality Issues Concerning Derogations under Article 15 of the ECHR (Apr. 24, 2018).
    • Protocol No. 13 to the European Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, concerning the abolition of the death penalty in all circumstances, [2002] COETS 2 (3 May 2002).
    • Protocol No. 6 to the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms concerning the Abolition of the Death Penalty - Explanatory Report - [1983] COETSER 6 (28 April 1983).
    • Protocol No. 7 to the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms - Explanatory Report - [1984] COETSER 1 (22 November 1984).
    • of U.K. to the U.N. Human Rights Comm'n, Letter from Lord Dukeston, the United Kingdom Representative on the Human Rights Commission, to the Secretary- General of the United Nations, annex 1, art. 4(1), U.N. Doc. E/CN.4/AC.1/4 (June 5, 1947).
    • Security Council, S/RES/2532, 1 July 2020.
    • Security Council, S/RES/2565, 26 February 2021.
    • Special Powers Act 1922.
    • Study of the implications for human rights of recent developments concerning situations known as states of siege or emergency, UN. Subcommission on Prevention of Discrimination and Protection of Minorities, Questiaux, Nicole, E/CN.4/Sub.2/1982/15.
    • The American Convention on Human Rights, 1144 U.N.T.S.123, (Nov. 22, 1969).
    • The Arab Charter on Human Rights, (Sept. 15, 1994).
    • The European Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, 213 U.N.T.S. 221, (Nov. 4, 1950).
    • The European Social Charter, ETS 163, (revised, May 3, 1996).
    • The International Covenant on Civil and Political Rights, 999 U.N.T.S. 171, (Dec. 16, 1966).
    • The Paris Minimum Standards of Human Rights Norms in a State of Emergency, Report of the 61st Conference of the International Law Association, 1984.
    • The Siracusa Principles on the Limitation and Derogation Provisions in the International Covenant on Civil and Political Rights, U.N. Doc. No. E/CN.4/1985/4 (Sept. 28, 1984).
    • The United Nations Secretary General’s report on COVID-19 and Human Rights: We are all in this together.
    • The Universal Declaration of Human Rights, G.A. Res 217 (III) A, U.N. Doc. AIRES/217(III), (Dec. 10, 1948).
    • N. Doc E/CN.4/AC. 1/4, at 7 (1947); U.N. Doc. E/CN.4/21 (annex B), at 25 (1947).
    • N. Doc. E/CN.4/170/Add.1 (1949).
    • N. Doc. E/CN.4/188, at 1 (1949).
    • N. Doc. E/CN.4/56, at 4 (1947).
    • N. Doc. E/CN.4/AC. 1I/SR.34, at 4-6 (1948).
    • N. Doc. E/CN.4/AC.1/SR.22, at 3-4 (1948); U.N. Doc. EICN.4IAC. 3ISR.6, at 8-10 (1947); U.N. Doc. E/CN.4IAC.3/SR.8, at 3-5 (1947).
    • N. Doc. E/CN.4/AC.1/SR.22, at 4-6 (1948).
    • N. Doc. EICN.4/187 (1949).
    • UN Human Rights Committee, Statement on Derogations from the Covenant in Connection with the COVID-19 Pandemic, CCPR/C/128/2 (Apr. 24, 2020)
    • WHO Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005), Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV).

     

    - Cases

    • Advisory Opinion OC-2/82 of 24 September 1982, Inter-American Court of Human Rights (1982), Series A, No. 2.
    • African Commission on Human and Peoples’ Rights, Sudan Human Rights Organization et al. Sudan, 13–27 May 2009.
    • ECHR, A. and Others the United Kingdom, (Application no. 3455/05), Judgment, 2009.
    • ECHR, Abdülsamet Yaman Turkey, (Application no. 32446/96), Judgment, 2004.
    • ECHR, Aksoy Turkey, (Application no. 21987/93), Judgment, 1996.
    • ECHR, Alparslan Altan Turkey, (Application no. 12778/17), Judgment, 2019.
    • ECHR, Al-Saadoon and Mufdhi the United Kingdom, (Application no. 61498/08), Judgment, 2010.
    • ECHR, Atilla Taş Turkey, (Application no. 72/17), Judgment, 2021.
    • ECHR, Brannigan and McBride the United Kingdom, (Application nos. 14553-14554/89), Judgment, 1993.
    • ECHR, Del Río Prada Spain, (Application no. 42750/09), Judgment, 2013.
    • ECHR, Georgia Russia (II) [GC], (Application no. 13255/07), Judgment, 2021.
    • ECHR, Hassan the United Kingdom [GC], (Application no. 29750/09), Judgment, 2014.
    • ECHR, Ireland the United Kingdom, (Application no. 5310/71), Judgment, 1978.
    • ECHR, Kavala Turkey, Judgment, (Application no. 28749/18), 2019.
    • ECHR, Lawless Ireland, (Application No. 332/57), Judgment on Merits, 1961.
    • ECHR, Marshall the United Kingdom, (Application no. 41571/98), Judgment, 2001.
    • ECHR, Mc Cann and Others the United Kingdom, (Application no. 18984/91), Judgment, 1995.
    • ECHR, Mehmet Hasan Altan Turkey, (Application no. 13237/17), Judgment, 2018.
    • ECHR, Pişkin Turkey, (Application no. 33399/18), Judgment, 2020
    • ECHR, Rantsev Cyprus and Russia, (Application no. 25965/04), Judgment, 2010.
    • ECHR, Yumak & Sadak Turkey, (Application no. 10226/03), Judgment, 2004.
    • ECHR, Şahin Alpay Turkey, (Application no. 16538/17)), Judgment, 2018.
    • ECHR, Sakık and Others Turkey, (Application nos. 23878/94 to 23883/94), Judgment, 1997.
    • ECHR, Yurttas Turkey, (Application nos. 25143/94 and 27098/93), Judgment, 2004.

     

    - Website

    5-may.

     

  • تاریخ دریافت 10 شهریور 1400
  • تاریخ بازنگری 13 مهر 1400
  • تاریخ پذیرش 25 آبان 1400