بررسی تطبیقی محدودیت‌های طرفین قرارداد در انتخاب قانون حاکم

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشکده حقوق‌وعلوم‌سیاسی دانشگاه تهران

2 نویسنده مسئول، دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشکده حقوق‌وعلوم‌سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

در این مقاله، محدودیت­های طرفین قرارداد در انتخاب قانون حاکم، با مطالعه تطبیقی در نظام­های حقوقی و کنوانسیون­های بین­المللی و منطقه­ای و همچنین، حقوق ایران بررسی شده است. هدف پژوهش حاضر، تعیین محدودیت­ها و استثناهای انتخاب قانون قابل‌اجرا پس از اثبات پذیرش قانون حاکمیت اراده در نظام حقوقی ایران است. این نتیجه به دست آمد که طرفین نمی­توانند هر آنچه را که می­خواهند، بر قرارداد حاکم کنند. ازاین‌رو انتخاب قانون قرارداد، قواعد حقوقی غیرملی به‌ویژه عرف­های نانوشته و اصول کلی حقوقی و قانون غیرمعین به‌عنوان قانون حاکم، صحیح نیست. در مقابل، انتخاب پیمان­های بین­المللی و منطقه­ای، قانون غیرمرتبط با قرارداد، تغییر قانون منتخب و همچنین، تعیین قوانین متعدد درصورتی‌که مغایر یکدیگر نباشند، مجاز شمرده می­شود. افزون بر محدودیت­های دو طرف از حیث انتخاب، حکومت قانون منتخب بر رابطه قراردادی نیز با محدودیت­هایی روبه­روست، به‌طوری‌که قانون انتخاب­شدة طرفین قرارداد، شامل شکل قرارداد، آیین دادرسی و اهلیت دو طرف نمی­شود. به‌علاوه، قانون قابل ‌اعمال نباید با نظم عمومی و قواعد آمرة کشور مقر دادگاه و کشورِ دارای ارتباط نزدیک با قرارداد، مغایرت داشته باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative Study of the Limitations of Parties to a Contract in Choosing the Governing Law

نویسندگان [English]

  • Nejad-Ali Almassi 1
  • Hadi Shabani Kandsari 2
چکیده [English]

In this article, the limitations of the parties to a contract in choosing the governing law have been investigated by conducting a comparative analysis on civilized systems and regional and international conventions. The purpose of the current article is to determine the limitations and exclusions of applicable law after proving the law of autonomy of will in Iranian legal system. However, we are convinced that parties to a contract cannot stipulate whatever they want in the contract. Therefore, choosing the governing law of the contract, non-national legal rules especially unwritten customs, general principles of law and indefinite law as the applicable law for contract is incorrect. In contrast, choosing international and regional contracts, unrelated law to the contract, changing the selected law and also determining various laws, provided that do not contradict one another, are permitted. In addition to limitations of parties in terms of choosing the law, governing the chosen law on contractual relationship faces with some exclusions in the way that the chosen law of parties does not contain laws of procedure, capacity and form of contract. Moreover, applicable law should not contrast with public order and binding rules of the forum State or the country that has the close relationship with contract. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Law of Autonomy of Will
  • Limitations of Choosing Applicable Law
  • Non-National Legal Rules
  • Transnational Commercial Law
  • Exclusion of Public Order

الف) فارسی

ـ کتاب

  • الماسی، نجادعلی؛ تعارض قوانین، چاپ دوم، مرکز نشر دانشگاهی، 1370.
  • _________؛ حقوق بین­الملل خصوصی، چاپ دهم، میزان، 1389.
  • سلجوقی، محمود؛ حقوق بین‌الملل خصوصی، جلد دوم، تعارض قوانین، دادگستر، 1377.
  • جنیدی، لعیا؛ قانون حاکم در داوری­های تجاری بین­المللی، دادگستر، 1376.
  • کاتوزیان، ناصر؛ حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها، جلد اول، شرکت سهامی انتشار، هشتم، 1388.
  • ________؛ قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، چاپ سیزدهم، میزان، 1385.
  • ________؛ مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، چاپ دوازدهم، به­نشر، 1369.
  • نصیری، مرتضی؛ اجرای آرای داوری خارجی، چاپخانه موسوی، 1346.
  • _________؛ حقوق تجارت بین­الملل، پیکان، 1352.
  • _________؛ حقوق چند ملیتی، چاپخانه سپهر، 1370.
  • محبی، محسن؛ دیوان داوری دعاوی ایران ـ ایالات متحده امریکا؛ ماهیت، ساختار، عملکرد، ترجمه: محمد حبیبی، چاپ دوم، شهر دانش، (چاپ اول، دادفر، 1383)، 1390.

 

ـ مقاله

  • اخلاقی، بهروز؛ «اسناد تجاری در قلمرو حقوق تجارت بین­الملل»، مجله حقوقی، شماره 12، 1369.
  • انصاری، علی و حجت مبیّن؛ «قواعد فراملی در داوری تجاری بین­المللی و جایگاه آن در حقوق ایران»، فصلنامه حقوق، شماره 3، پاییز 1389.
  • ایران­پور، فرهاد؛ «شناسایی یا انکار اصل حاکمیت اراده در حقوق بین‌الملل خصوصی ایران»، مجله دانشکده حقوق‌وعلوم‌سیاسی، شماره 58، 1381.
  • ________؛ «نگاهی اجمالی به اصل حاکمیت اراده در حیطه انتخاب قانون حاکم بر تعهدات ناشی از قراردادهای تجاری»، مجله دانشکده حقوق‌وعلوم‌سیاسی، شماره 55، بهار 1381.

 

  • جنیدی، لعیا؛ «حقوق قابل‌ اعمال بر تعهدات قراردادی با تأکید بر ماده 968 قانون مدنی»، در: بر منهج عدل، انتشارات دانشگاه تهران، 1388.
  • _______؛ «نظریه حقوق فراملی بازرگانی»، فصلنامه حقوق، دوره 41، شماره اول،1390. شریعت‌باقری، محمدجواد؛ «حاکمیت اراده بر قراردادهای بین­المللی خصوصی»، دیدگاه­های حقوق قضایی، شماره 58، 1391.
  • شهیدی، مهدی؛ «قانون حاکم بر قراردادهای بین­الملل خصوصی»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 20-19، 1376.
  • ___________؛ «قواعد ایرانی تعیین قانون حاکم بر قراردادهای بین­الملل خصوصی»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 22ـ21، 1376ـ1377.
  • صفایی، سیدحسین؛ «تعیین حقوق حاکم بر ماهیت دعوی در داوری­های بین­المللی»، مجله دانشکده حقوق‌وعلوم‌سیاسی، شماره 30، 1372.
  • لاگارد، پل؛ «حقوق بین­الملل خصوصی نوین در زمینه قراردادها پس از لازم‌الاجراشدن کنوانسیون رم 19 ژوئن 1980»، ترجمه: محمد اشتری، مجله حقوقی، نشریه دفتر خدمات حقوقی بین­المللی، شماره 20، 1375.
  • لندو، اُول؛ «حقوق بازرگانی فراملی در داوری­های تجاری بین­المللی»، ترجمه: محسن محبی، مجله حقوقی، نشریه دفتر خدمات حقوقی بین­المللی، شماره 4، 1364. نیکبخت، حمیدرضا؛ «مسائل مطرح در قانون حاکم بر قرارداد»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 39، 1383.
  • ______________؛ «ماده 968 قانون مدنی و ماده 27 قانون داوری تجاری بین­المللی»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 32ـ31، 1379.

 

ب) انگلیسی

 - Books

  • Adams, J. & Schmitthoff, M. C., Schmitthoff’s Export Trade, The Law and Practice of International Trade, 8th ed., London, Steven & Sons, 1986.
  • Batifful, H. & Lagarde, P., Private International Law, T. II, Paris, L.G.D.J., 1981-1983.
  • Boggiano, A., International Standard Contracts, Graham & Trotman/Martinus Nijhoff, 1991.
  • Cheshire, G. C., North, P. M. & Fawcett, J. J., Private International Law, 11th ed., London, Butterworths, 1987.

 

  • Dicey & Morrris, The Conflict of Law, 12th ed., London, Sweet & Maxwell, 1993.
  • Goode, R., New Developments in International and Consumer Law, Ziegel, J.S. (ed.), Hart Publishing, Oxford, 1998.
  • Langen, E., Transnational Commercial Law, A. W. Sijthoff, 1973.
  • Scott, A. W., Private International Law - Conflict of Laws, 2nd ed., London, Macdonald and Evans, 1979.
  • Toope, S. J., Mixed International Arbitration: Studies in Arbitration between States and Private Persons, Cambridge Grotius, 1990.

 

 -Articles

  • Goldman, B., “The Aplicable Law: General Principles of Law – The Lex Mercatoria”, in: Contemporary Problems in International Arbitration, London, J.D.M. Lew, Martinus Nijhoff Publisher, 1987.
  • Güçer, S., “Lex Mercatoria in International Arbitration”, Ankara Bar Review, 1, 2009.
  • Juenger, F. K., “The Lex Mercatoria and Private International Law”, Louisiana Law Review, vol. 60, n. 4, 2000.
  • Lando, O., “Applicable Law to the Merits of the Disputes”, in: Contemporary Problems in International Arbitration, J.D.M. Lew, Martinus Nijhoff Publisher, 1987.
  • Mazzacano, P., “The Lex Mercatoria as Autonomous Law”, CLPE Research Paper 29/2008, vol. 04 N. 06, 2008.
  • Maniruzzaman, A. F. M., “The Lex Mercatoria and International Contracts: A Challenge for International Commercial Arbitration?”, American University International Law Review, vol. 14, Issue 3, 1999.
  • North, P. M., “Reform, But Not Revolution”, General Course on Private International Law, T. I, R.C.A.L.A, Haya, 1990.
  • Shmatenko, L., “Is Lex Mercatoria Jeopardizing the Application of Substantive Law?”, Czech (& Central European) Yearbook of Arbitration, vol. III, 2013.
  • Stoecker, C. W. D., “The Lex Mercatoria: To What Extent Does It Exist?” Journal of International Arbitration, vol. 7. No. 3, 1990.
  • Vicher, F., "General Course on Private International Law", Recueil des Cours, vol. 232, 1992-1.

 

 -Conventions, Cases and Other Materials

  • Switzerland’s Federal Code on Private International Law (CPIL) of December 18, 1987 with amended until January 1, 2007.
  • The Rome Convention on the Law Applicable to Contractual Obligations (1980).
  • Boissevain v. Weil [1949] 1 KB, at 491.
  • CA Paris, 24 avril 1940, 5.42.2.29. Note Niboye.
  • Cass. civ., 1e 21-621950, Dalloz, 1951, 749, note Hamel.
  • Compagnie d’Armement Maritimes SA v. Compagnie Tunesienne de Navigation SA [1971] AC 572.
  • Dubai Electricity Co. v. Islamic Republic of Iran Shipping Lines, The Vojdan [1984] 2 Lloyd’s Rep.
  • Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on the law applicable to contractual obligations (Rome I), (presented by the Commission).
  • Tezortzis v. Monrk Line A/B [1968] 1 WLR.
  • Vita Food Products Inc. v. Unus Shipping Co. Ltd. [1939] AC 227.

 

د) فرانسه

-Livres

  • Batifful, H., Aspects philosophiques du droit international privé, Paris, Dalloz, 1956.
  • David, R., L’arbitrage dans le commerce international, Paris, Economica, 1982.
  • Delacollete, J., Les contrats de commerce internationaux, Bruxelles, De Boeck, 1988.
  • Loussouarn, Y. & Bourel, P., Droit international privé, 4eéd., Paris, Dalloz, 1988.

 

Articles-

  • Lagarde, P., “Approche critique de la lex mercatoria”, dans: Le droit des relations économiques internationales:études offertes à Berthold Goldman, Paris, Litec droit, 1982.
  • Level, P., “Le contrat dit sans loi”, Travaux du comité français de droit international privé, 1964-1966.
  • Sabourin, F., “Le contrat sans loi en droit international privé canadien”, 19.2 Revue québécoise de droit international, 2006.