جبران خسارات غیرمادی در حقوق بین‌الملل با تأکید بر رأی دیوان بین‌المللی دادگستری در پروندة کنگو علیه اوگاندا (2022)

کریمی, سیامک

doi:10.22066/cilamag.2022.252562

جبران خسارات غیرمادی در حقوق بین‌الملل با تأکید بر رأی دیوان بین‌المللی دادگستری در پروندة کنگو علیه اوگاندا (2022)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

سیامک کریمی

دکتری حقوق بین‌الملل از دانشگاه تهران و مدرس مدعو پردیس فارابی دانشگاه تهران

10.22066/cilamag.2022.252562

چکیده

یکی از پیامدهای گزیرناپذیر مسئولیت بین‌المللی برای دولت‌ها، تعهد به جبران کامل خسارات ناشی از عمل متخلفانه است. برخلاف اعاده و غرامت که عمدتاً برای جبران زیان مادی کاربرد دارند، رویة دولتی، رویه‌قضایی و به‌ویژه کمیسیون حقوق بین‌الملل، جلب رضایت را روش مناسب جبران زیان غیرمادی می‌دانند. بررسی این رویه‌ها نشان می‌دهد که جلب رضایت عموماً از طریق فراگردهایی همچون عذرخواهی، اعلام متخلفانه‌بودن عمل و تعقیب و کیفر خاطیان صورت می‌پذیرد. در مقابل، جلب رضایت به روش مالی با چالش‌های جدی مواجه است اما بررسی‌های این مقاله نشان می‌دهد که به‌طور استثنایی در صورت ایراد زیان غیرمادی شدید و نظام‌مند به موجودیت‌های غیردولتی پذیرفته شد. رأی 9 فوریه 2022 دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیة جبران خسارت (کنگو علیه اوگاندا) فرصتی بود تا دیوان ابهام‌های موجود دربارة جلب رضایت را برطرف کند. اما همانگونه که این مقاله نشان خواهد داد، این رأی تردیدها را عمیق‌تر کرده و دیوان به یافته‌هایی رسیده است که هیچ سابقه‌ای برای آن‌ها در دست نیست.

کلیدواژه‌ها

زیان غیرمادی

جبران خسارت

جلب رضایت

قضیة کنگو علیه اوگاندا (2022)

مسئولیت بین‌المللی

عنوان مقاله English

Reparation of Moral Damages in International Law with Emphasis on ICJ’s Judgment in Congo v. Uganda Case (2022)

نویسنده English

Siamak Karimi

Ph. D. of Public International law, University of Tehran, Adjunct Professor of Farabi Campus of Tehran University

چکیده English

One of the inalienable effects of international responsibility of States is the full reparation of the consequences of wrongdoing. Unlike restitution and compensation, which are mainly used to compensate material damage, satisfaction has been considered as an appropriate method of compensating non-pecuniary damage by State practice, case law and especially the ILC. The study of these procedures shows that satisfaction is generally obtained through processes such as apologizing, declaring the act as a wrongful act, punishing the perpetrators, and so on. On the other hand, financially satisfaction faces serious challenges, but the studies of this article show that it is exceptionally accepted in case of severe and systematic moral damage to non-State entities. The February 9, 2022 judgment of the ICJ in the case of Congo v. Uganda was an opportunity for the Court to resolve the ambiguities of satisfaction. However, as this article will show, this ruling has deepened these doubts, and the Court has reached findings for which no record is available.

کلیدواژه‌ها English

Moral Damage

Reparation

Satisfaction

Congo v. Uganda Case (2022)

International Responsibility

الف. فارسی

ـ کتاب
- ابراهیم‌گل، علیرضا؛ اقدامات متقابل و مسئولیت بین‌المللی ناشی از منافع جمعی، خرسندی، 1392.
- حدادی، مهدی؛ تحول در اجرای مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها، دادگستر، 1390.
- سیفی، سیدجمال؛ حقوق مسئولیت بین‌المللی: گفتارهایی در مسئولیت بین‌المللی دولت، شهر دانش، 1400.
- کرافورد، جیمز؛ مسئولیت بین‌المللی دولت: قواعد عمومی، ترجمه: علیرضا ابراهیم‌گل و همکاران، سنگلج، 1395.
- کولب، رابرت؛ بایسته‌های حقوق مسئولیت بین‌المللی، ترجمه: حسین ساداتمیدانی و همکاران، مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی، 1400.
ـ مقاله
- عبدالهی، محسن؛ «خسارت تنبیهی در حقوق بین‌الملل»، مجلة حقوقی، نشریة دفتر خدمات حقوقی بینالمللی، شمارة 30، بهار 1383.
- عزیزی، ستار؛ «بررسی مشروعیت دعوت از مداخلة خارجی در مخاصمات داخلی: با تأکید بر رأی دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیة فعالیت‌های نظامی در سرزمین کنگو»، پژوهش حقوق و سیاست، دورة 13، شمارة 33، 1390.
- کریمی، سیامک و رضا اسمخانی؛ «مسئولیت اشتقاقی ناشی از کمک یا مساعدت دولت‌های ثالث در کاربرد سلاح‌های شیمیایی توسط عراق علیه ایران»، در زمانی، سیدقاسم؛ مجموعه مقالات همایش احقاق حقوق قربانیان کاربرد سلاح‌های شیمیایی در جنگ عراق با ایران در مراجع ملی و بین‌المللی، شهر دانش، 1395.
ب. انگلیسی

- Books
1. Amerasinghe, Chittharanjan, Jurisdiction of Specific International Tribunals, Martinus Nijhoff, 2011.
2. Gray, Christine, Judicial Remedies in International Law, Bidles, 2012.
3. Kolb, Robert, The International Court of Justice, Hart Publishing, 2013.
1. Musa, Shavana, Victim Reparation under the Ius Post Bellum: An Historical and Normative Perspective, Cambridge University Press, 2019.
2. Stoica, Victor, Remedies before the International Court of Justice: A Systemic Analysis, Oxford University Press, 2021.
- Articles
1. Bilder, Richard, “The Role of Apology in International Law and Diplomacy”, Virginia Journal of International Law, vol. 46, 2006.
2. Dumberry, Patrick, “Satisfaction as a Form of Reparation for Moral Damages Suffered by Investors and Respondent States in Investor-State Arbitration Disputes”, Journal of International Dispute Settlement, vol. 3, 2012.
3. Fasoli, Elena, “Declaratory Judgments and Official Apologies as Forms of Reparation for the Non-Material Damage Suffered by the State: The Djibouti-France Case”, The Law and Practice of International Courts and Tribunals, 7, 2008.
4. Gaillard, Emmanuel, “Desert Line Yemen: Moral Damages”, New York Law Journal, vol. 3, 2008.
5. Gray, C., “The Different Forms of Reparation: Restitution”, in: Crawford, et al., The Law of International Responsibility, Oxford University Press, 2010.
6. Josephs, H.K., “The Remedy of Apology in Comparative and International Law: Self-Healing and Reconciliation”, Emory International Law Review, vol. 18, 2004.
7. Liwanga, Roger-Claude, “Reparation for Violations of Human Rights Committed by States: An Analysis of The ICJ Judgment over The Drc Conflicts”, Boston University International Law Journal, vol. 39, 2021.
8. Markert, L., Freiburg, E., “Moral Damages in International Investment Disputes-On the Search for a Legal Basis and Guiding Principles”, Journal of World Investment & Trade, vol. 14, 2018.
9. McIntyre, Juliette, “Declaratory Judgments of the International Court of Justice”, Hague Yearbook of International Law, vol. 25, 2012.
10. Parish, Matthew, et al., “Awarding Moral Damages to Respondent States in Investment Arbitration”, Berkeley Journal of International Law, vol. 39, 2011.
11. Pirim, Ceren, “Reparation by Pecunary Means of Direct Moral Damages Suffered by States as a Result of Internationally Wrongful Acts”, Journal of International Dispute Settlement, vol. 11, 2020.
12. Riedel, Eibe, “Satisfaction”, in: Pike, Linda J. (ed.), Encyclopedia of Disputes Installment, Martinus Nijhoff, 1997.
13. Shelton, Dinah, “Righting Wrongs: Reparations in the Articles on State Responsibility”, AJIL, 96, 2002.
14. Spinedi, Maria, “From One Codification to Another: Bilateralism and Multilateralism in the Genesis of the Codification of the Law of Treaties and the Law of State Responsibility”, EJIL, vol. 13, Issue 5, 2002.
15. Stern, Brigitte, “The Obligation To Make Reparation”, in: Crawford, et al., The Law of International Responsibility, Oxford University Press, 2010.
16. Tams, C., “Recognizing Guarantees and Assurances of Non-Repetition: Lagrand and the Law of the State Responsibility”, Yale JIL, vol. 27, 2002.
17. Wittich, S., “Non-Material Damage and Monetary Reparation in International Law”, Finnish Yearbook of International Law, vol. 15, 2004.
18. Zyberi, Gentian, “The International Court of Justice and Applied Forms of Reparation for International Human Rights and Humanitarian Law Violations”, Utrecht Law Review, vol. 7, 2011.
- Case Law
1. Desert Line Projects LLC Republic of Yemen, ICSID (W. Bank), Case No. ARB/05/17, 2008.
2. ICHR, Case of Street Children, 26 May 2001.
3. Lemire v. Ukraine, ICSID (Case ARB/06/18), 21 January 2010.
4. Libyan Arab Foreign Investment Company (LAFICO) Republic of Burundi, 4 March 1991, ILR Vo. 96.
5. Pey Casado and President Allende Foundation Republic of Chile, ICSID (Case ARB/98/2), 8 May 2008.
6. Rainbow Warrior, 6 July 1986, UNRIAA, vol. XIX,