مجله حقوقی بین المللی

مجله حقوقی بین المللی

کیفرهای بدنی از منظر دیوان کیفری بین‌المللی در پروندة الحسن

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
محمدحسن مالدار 1
عبدالرضا جوان جعفری بجنوردی 2
سید محمدجواد ساداتی 3
1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
10.22066/cilamag.2023.701345
چکیده
الحسن آغ عبدالعزیز آغ محمد آغ محمود از رهبران انصارالدین در جنگ داخلی مالی، اکنون با دو اتهام جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی در دیوان کیفری بین‌المللی مواجه است. ازجمله اقدامات ضدبشری وی می­توان­­­­ به ­اجرای کیفرهای بدنی اشاره کرد. این پرسش مطرح است که جنایت‌انگاری اجرای کیفرهای بدنی از منظر اساسنامة دیوان، چگونه تحلیل می‌شود؟ همچنین باید گره از این معما گشود که چگونه می­توان در پرتو پروندة اخیر، در نظام کیفرهای بدنی در حال اجرا در کشورهای اسلامی بازاندیشی کرد؟ تحقیق حاضر دریافته است که اجرای کیفرهای بدنی توسط الحسن با عناصر زمینه­ای مادی و معنوی (روانی) جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی انطباق دارد. وانگهی اجرای مجازات­های جسمانی به ­دست کشورهای اسلامی جز در صورت وجود عناصر سازنده نمی­تواند جنایت بین­ المللی تلقی شود. با این ‌حال آن­ها باید با خوانشی پیام‌محورانه از پروندة مورد بحث و توجه به کارکرد بیانی دیوان، در تکاپوی بازاندیشی در کیفرهای بدنی برآیند. این موضوع مهمی است که نه‌تنها قواعد اصولی و فقهی گوناگونی­ همچون «ملازمه» و «نفی سبیل» آن را تأیید می­کنند، بلکه در پرتو اعتراضات و واکنش‌های سازمان‌های حقوق بشری بین‌المللی، یکسا‌ن پنداشته ­­­­شدن کشورهای اسلامی با گروه­ های تکفیری در انظار بین­المللی و نیز رشد پدیدة اسلام‌هراسی ضرورت می­یابد.
کلیدواژه‌ها
جنایت جنگی
جنایت علیه بشریت
کیفر شلاق
قاعدة ملازمه
قاعدة نفی سبیل

عنوان مقاله English

Corporal Punishments from the Perspective of International Criminal Court in Al-Hassan Case

نویسندگان English

Mohammad hasan Maldar 1
Abodolreza Javan jaafari bojnordi 2
Seyyed Mohammad javad Sadati 3
1 Ph.D. Candidate in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
2 Associate Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
3 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
چکیده English

“Al Hassan Ag Abdoul Aziz Ag Mohamed Ag Mahmoud”, one of the leaders of the Ansar al-Din organization in Mali’s civil war, is now facing two charges of crimes against humanity and war crimes in the International Criminal Court.The implementation of corporal punishments is among his brutal acts. In this respect, we are facing this question that how the criminalization of corporal punishment should be analyzed from the court statute perspective? It is also necessary to unravel the mystery of how to rethink the corporal punishment system in Islamic countries in the light of the recent case. Present research concludes that the nature of corporal punishment implemented by Al-Hassan is compatible with the actus reus and mens rea of crimes against humanity and war crimes. Therefore, the implementation of corporal punishment by Islamic countries cannot be considered an international crime unless there are defined matching elements. However, in line with rethinking corporal punishments, they should come up with a message-oriented perception about the discussed case and pay attention to the expressive function of the court. With regard to various principles and jurisprudence rules such as Mulazeme rule (combination of reason and Sharia) and the Rule of Nafy Sabil (Denying the Domination of Unbelievers over Believers), there will be no doubt that this is an important issue. The importance of this issue and an urgent need for a solution increases with the international human rights organizations’ reactions and protests, considering Islamic governments in the same category as Takfiri groups in the international eyes, as well as the growth of the ohenomenon of Islamophobia.

کلیدواژه‌ها English

War Crime
Crime against Humanity
Lashing Punishment
Mulazeme Rule
The Rule of Nafy Sabil (Denying the Domination of Unbelievers Over Believers)

  1. الف. فارسی

    - کتاب

    1. ذهنى تهرانى، سیدمحمدجواد؛ بیان المراد، شرح فارسى بر اصول الفقه‌، جلد 3، گنجینة‌ ذهنی، 1388.
    2. عمید زنجانی، عباسعلی؛ فقه سیاسی، جلد 5، امیرکبیر، 1377.
    3. محمدنسل، غلامرضا؛ مجموعه مقررات دیوان بین­المللی کیفری، دادگستر، 1393.
    4. مصباح یزدی، محمدتقی؛ نظریة‌ حقوقی اسلام، جلد 2، مؤسسة‌ آموزش و پژوهش امام خمینی(قدس سره)، 1391.
    5. منتظری، حسینعلی؛ پرسش‌هایی پیرامون مجازات‌های اسلامی و حقوق بشر، ارغوان دانش، 1388.
    6. موسوی بجنوردی، سید‌محمد؛ ‌مجموعه ‌مقالات‌ و‌ مصاحبه­های ‌علمی کنگرة‌ امام‌ خمینی(ره)، مؤسسة‌ تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، 1378.
    7. میرمحمد صادقی، حسین؛ دادگاه کیفری بین­المللی، دادگستر، 1395.

     

    - مقاله

    1. آخوندی، محمود و محمدعلی جاهد؛ «حقوق جهانی، از تئوری تا عمل با تأکید بر جهانی‌شدن حقوق بشر». فصلنامة‌ پژوهش حقوق، دورة 14، شمارة 36، فروردین 1391.
    2. تقی‌پور، علیرضا؛ «تأثیر نظام حقوق بشر بر اساسنامة دادگاه‌های کیفری بین‌المللی در زمینة‌ مجازات اعدام، پژوهش‌های حقوق جزا و جرم شناسی، دورة 5، شمارة 10، بهمن 1396.
    3. حسینی اکبرنژاد، هاله؛ «صلاحیت تکمیلی دیوان بین‌المللی کیفری: پویایی نظام‌های قضایی ملی در مقابله با بی‌کیفری»، مجلة حقوقی بین­المللی، سال بیست­وششم، شمارة 41، پاییز-زمستان 1388.
    4. خسروی، حسن و فرید سلطان­قیس؛ «حمایت از اموال فرهنگی و تاریخی در حقوق بین‌الملل با نگاهی بر اقدام دیوان بین‌المللی کیفری در قضیة کشور مالی»، مطالعات میان‌فرهنگی، شمارة 33، اسفند 1396.
    5. سیدزادة‌ ثانی، سید‌مهدی و زهرا فرهادی آلاشتی؛ «جبران خسارت تخریب میراث فرهنگی در دیوان کیفری بین‌المللی با نگاهی به پروندة المهدی»، مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دورة­ 49، شمارة 1، بهار و تابستان 1398.
    6. ذاکرحسین، محمد‌هادی؛ «گرسنگی‌دادن غیرنظامیان به­مثابه جنایت جنگی»،پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، دورة 9، شمارة­ 18، پاییز و زمستان 1400.
    7. ________________؛ «نظریة‌ «تعقیب موضوعی» به‌عنوان معیار سنجش شدت و اهمیت موضوع قابل تعقیب در دیوان کیفری بین­المللی»، مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دورة 48، شمارة 1، بهار و تابستان 1397.
    8. زرنشان، شهرام؛ «مفهوم و ماهیت «عنصر روانی» در فرایند شکل‌گیری قواعد حقوق بین‌الملل عرفی»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، سال پانزدهم، شمارة 4، زمستان 1390.
    9. زمانی، سید‌قاسم و فرشته باقری؛ «راهکارهای حل تعارض میان تعهدات ناشی از استرداد و تعهدات حقوق بشری دولت‌ها»، پژوهش‌های حقوق جزا و جرم­شناسی، دورة 3، شمارة 5، فروردین 1394.
    10. صادقی، مهدی‌رضا و سید‌قاسم زمانی؛ «رویکرد دیوان کیفری بین‌المللی نسبت به اهداف مجازات»، پژوهش‌های حقوق جزا و جرم­شناسی، دورة 8، شمارة 16، بهمن 1399.
    11. صالحی، جواد؛ «ابعاد جرایم جنگی آمریکا در افغانستان و امکان‌سنجی تعقیب آن در دیوان بین‌المللی کیفری (با تأکید بر رویکردهای رسانه‌ای)»، پژوهشنامة‌ رسانة‌ بین­الملل، دورة 5، شمارة 1، بهار و تابستان 1399.
    12. گرجی، ابوالقاسم، ناصر کاتوزیان، سیدکاظم حائری و محمدحسن مرعشی، محمدهادی معرفت و محمد مجتهد شبستری؛ «اقتراح»، نقد و نظر، شمارة­ 1، زمستان 1373.
    13. مالدار، محمدحسن، جوان جعفری بجنوردی، عبدالرضا و سیدمحمدجواد ساداتی؛ «کیفر قصاص در دوگانگی قرائت موضوعیت‌گرا و کارکردگرا»، پژوهشنامة‌ حقوق کیفری، دورة 12، شمارة 1، تیر 1400.
    14. محقق­نیا، حامد، جهانبخش مرادی و علی مختاری؛ «چالش­های گفتمان بنیادگرایی اسلامی و غرب»، فصلنامة‌ مطالعات سیاسی، دورة­ 5، شمارة 20، تابستان 1392.
    15. محمودی، سید‌هادی و محمد ستایش‌پور؛ «گذر از «زمان» در ایجاد قاعدة حقوق بین‌الملل عرفی: واکاوی انگاره‌های حقوقی و رویة‌ دیوان بین‌المللی دادگستری»، دوفصلنامة‌ حقوق تطبیقی، دورة 6، شمارة 1، شهریور 1398.
    16. معصومی، ابراهیم، سعید اسلامی و کمال پولادی؛ «بررسی مقایسه‌ای اسلام سیاسی مبتنی بر امامت و اسلام سیاسی مبتنی بر خلافت در نو سلفیه»؛ ماهنامة‌ جامعه­شناسی سیاسی ایران، دورة پنجم، شمارة 6، شهریور 1401.

     

    ب. عربی

    * قرآن کریم

    1. اردبیلی، احمد بن محمد؛ زبده البیان فی أحکام القرآن. المکتبه الجعفریه لإحیاء الآثار الجعفریه، بی­تا.
    2. حر عاملی، محمد بن حسن؛ وسائل­الشیعه. جلد 17، دار احیاء التراث العربی بیروت، بی­تا.
    3. حکیم، سید محمدتقی؛ الاصول العامه الفقه المقارن، مؤسسه آل البیت (ع) للطباعه و النشر، بی­تا.
    4. حلی، حسین؛ اصول فقه، جلد 6، مکتبه الفقه و الاصول المختصه، 1423 ق.
    5. خوئی، سید‌ابوالقاسم، التنقیح فی شرح عروه الوثقی، محاضر: علی غروی تبریزی، جلد 1، نشر لطفی، 1407 ق.
    6. صافی گلپایگانی، لطف­الله؛ الاحکام الشرعیه ثابته لا تتغیر، دار القرآن کریم، 1412 ق.
    7. صدر، سید محمدباقر؛ دروس فی علم‌الاصول، جلد 2، دار‌الکتاب اللبنانی، 1400 ق.
    8. طباطبایی، سید‌محمدحسین؛ حاشیه الکفایه، جلد 2، بی­نام، بی­تا.
    9. مظفر، محمدرضا؛ اصول فقه. جلد 2، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزة علمیة قم، 1370.
    10. مکارم شیرازی، ناصر؛ انوار الفقاهه(کتاب البیع)، مدرسه الامام على بن ابى طالب(ع)، 1425 ق.
    11. موسوی خمینی، سید روح­الله؛ کتاب البیع، جلد 2، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، 1410 ق.
    12. موسوی­ خمینی، سید روح‌الله، أنوار الهدایه فی التعلیقه على الکفایه، مؤسسه تنظیم و نشر تراث‌الإمام الخمینی‌(س) 1427 ق.

     

    پ. انگلیسی

    Books

    1. Bayrakli, Enes, Hafez, Farid (eds.), The State of Islamophobia in Europe, SETA, Foundation for Political, Economic and Social Research, 2016.
    2. Chaitidu, Eleni, Recent Developments in the Jurisprudence of the International Criminal Court – Part 2,
    3. Chauzal and Thibault van Damme, The roots of Mali’s conflict Moving beyond the 2012 Crisis, Clingendael Institute,

     

     

    Articles

    1. Atnashev, V. R., “Impact of Islamophobia and Human Rights”, Middle East Review of Public Administration (MERPA), 2, Issue 1, 2016.
    2. Hola, Barbora, Nyseth Brehm, Hollie, “Punishing Genocide: A Comparative Empirical Analysis of Sentencing Laws and Practices at the International Criminal Tribunal for Rwanda (ICTR), Rwandan Domestic Courts, and Gacaca Courts,” Genocide Studies and Prevention: An International Journal, vol. 10, Issue 3, 2016.

     

    - Theses

    1. Steindal, Marius, ISIS Totalitarian Ideology and Discourse: An Analysis of the Dabiq Magazine Discourse, Noragric Department of International Environment and Development Studies, Master Thesis, 2015.

     

    ت. وبسایت­های اینترنتی

    1. مرتضوی، محسن؛ درس الفائق (سیره عقلاییه/اقسام سیره مستحدثه /امکان عدم ردع شارع). 8/7/1399، (در دسترس در تاریخ 11/11/ 1400)

    https://www.eshia.ir/feqh/archive/text/mortazavi_mohsen/alfaeq1/99/99070/

    1. مرکز حقوق کیفری بین‌المللی ایران، «اولین پروندة تخریب میراث فرهنگی در دیوان کیفری بین‌المللی». 04/07/1397

    http://www.icicl.org/details.asp?id=322

    1. مرکز حقوق کیفری بین‌المللی ایران، تأیید شدت­مندی و قابلیت پذیرش پروندة «الحسن» از سوی شعبه تجدیدنظر دیوان کیفری بین­الملل، به آدرس:

    http://www.icicl.org/details.asp?id=571

    1. Batchelor, Tom, “ISIS Cuts Off Hands and Feet of 'Livestock Thieves' in Latest Sickening Propaganda Video”, 2 July 2015, available at: <https://www.express.co.uk/news/world/588412/Islamic-State-terror-group- cuts-off-hands-feet-thieves-Syria.>, last seen 1 February 2022.
    2. Guardian, “Stoning in Iran: Brutality Pure and Simple”, 9 July 2010, available at: <https://www.theguardian.com/commentisfree/2010/jul/09/ stoning-death-penalty-iran-editorial>.
    3. Guest Author, “10 Horrifying and Cringeworthy Corporal Punishments”, 12 August 2016, available at: <http://www.toptenz.net/ 10-horrifying-and-cringeworthy- corporal-punishments.php>.
    4. ICC (A), “Al Hassan Case: ICC Appeals Chamber Confirms the Pre-Trial Chamber’s Decision on the Admissibility and the Sufficient Gravity of the Case”, 19 February 2020, available at: <https://www.icc-cpi.int/Pages/item.aspx? name=pr1515>.
    5. ICC (B), “Statement of the Prosecutor of the International Criminal Court, Fatou Bensouda, at the Opening of the Trial in the Case against Mr. Al Hassan Ag Abdoul Aziz Ag Mohamed Ag Mahmoud”, 14 July 2020, available at: <https://www.icc-cpi.int/Pages/item.aspx?name =200714-otp-statement-al-hassan>.
    6. ICC (C), “Opening of the Trial in the Al Hassan Case: Practical Information”, 9 July 2020, <https://www.icc-cpi.int/Pages/item.aspx? name=ma254>.
    7. ICC (A). “Al Hassan Case: ICC Pre-Trial Chamber I Confirms Charges of War Crimes and Crimes against Humanity and Commits Suspect to Trial”, 30 September 2019, available at: <https://www.icc-cpi.int/Pages/ item.aspx? name=pr1483#_blank>.
    8. ICC (B). “Décision relative à la requête de la défense aux fins d’autorisation d’interjeter appel de la Décision relative à la confirmation des charges et transmission du dossier à la présidence en vertu de la règle 129 du Règlement de procédure et de preuve”, 18 November 2019, available at: <https://www.icc-cpi.int/Pages/record.aspx?docNo= ICC-01/12-01/18-498- Red2#_blank>.
    9. ICC, “Situation in Mali: Al Hassan Ag Abdoul Aziz Ag Mohamed Ag Mahmoud Surrendered to the ICC on Charges of Crimes against Humanity and War Crimes in Timbuktu”, 31 March 2018, available at: <https://www.icc-cpi.int/Pages/item.aspx?name=pr1376#_blank>.
    10. Info Note 2, “Democratic Republic of the Congo 1993-2003 UN Mapping Report”, available at: <https://www.ohchr.org/Documents/ Countries/CD/FS-2_Crimes_Final.pdf>.

     

    - International Criminal Cases

    1. AFRC Trial, The Prosecutor v. Alex Tamba Brima, Brima Bazzy Kamara, and Santigie Borbor, Appeals Chamber, 22 February 2008, Case No. SCSL-2004-16-A, available at: <http://www.rscsl.org/ Documents/ Decisions/AFRC/Appeal/675/SCSL-04-16-A-675.pdf>.
    2. ICC, Le Procureur c. Al Hassan, La Chambre Préliminaire I, 13 November 2019, No. ICC-01/12-01/18, available at: <https://www.icc-cpi.int/CourtRecords/CR2019_ 06927.pdf >.
    3. ICC, The Prosecutor v. Al Hassan Ag Abdoul Aziz Ag Mohamed Ag Mahmoud, Case Information Sheet, ICC-01/12-01/18, available at: <https://www.icc-cpi.int/CaseInformationSheets/al-hassanEng.pdf>.
    4. ICTR, The Prosecutor v. Clement Kayishema and Obed Ruzindana, Trial Chamber II, 21 May 1999, Judgement, Case No. ICTR-95-1-T. available at: <https://ucr.irmct.org/LegalRef/CMSDocStore/Public/English/ Judgement/NotIndexable/ICTR-95-01/MSC15929R0000620214.pdf>.
    5. ICTR, The Prosecutor v. Ferdinand Nahimana; Jean-Bosco Barayagwiza, Hassan Ngeze, Appeals Chamber, 28 November 2007, Case No. ICTR-99-52-A, available at: <https://ucr.irmct.org/LegalRef/CMSDocStore/ Public/English/Judgement/NotIndexable/ICTR-99-52/MSC31299 pdf>.
    6. ICTR, The Prosecutor v. Jean-Paul Akayesu, Judgment, 2 Sep 1998, Case No. ICTR-96-4-T, available at: <https://unictr.irmct.org/sites/ unictr.org/files/case-documents/ictr-96-4/trial-judgements/en/980902.pdf>.
    7. ICTY, Prosecutor v. Anto Furundzija, Judgement, 10 December 1998, Case No. IT-95-17/1-T, available at: <https://www.icty.org/x/cases/ furundzija/tjug/en/fur-tj981210e.pdf>.
    8. ICTY, The Prosecutor v. Zejnil Delalic, Judgement, 16 November 1998, Case No. IT-96-21-T, available at: <https://www.icty.org/x/ cases/mucic/tjug/en/981116_judg_en.pdf>.
    9. ICTY, The Prosecutor v. Zejnil Delalić, Zdravko Mucić, Hazim Delić and Esad Landžom, Judgment, 16 November 1998, Case No. IT-96-21-T, 16 Nov 1998, available at: <https://www.icty.org/x/cases/mucic/tjug/ en/981116_judg_en.pdf>.

     

     

  • تاریخ دریافت 05 خرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 03 دی 1401
  • تاریخ پذیرش 03 بهمن 1401