تأملی بر حمایت‌های حقوقی داخلی و بین‌المللی از هوبره در برابر شکار و تجارت غیرقانونی

فضائلی, مصطفی; درخشانی, مینا; مشهدی, علی

doi:10.22066/cilamag.2024.2010541.2439

تأملی بر حمایت‌های حقوقی داخلی و بین‌المللی از هوبره در برابر شکار و تجارت غیرقانونی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

مصطفی فضائلی ¹

مینا درخشانی ²

علی مشهدی ³

¹ دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه قم

² دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بین الملل، دانشکده حقوق دانشگاه قم

³ دانشیار گروه حقوق بین‌الملل و عمومی دانشکده حقوق دانشگاه قم

10.22066/cilamag.2024.2010541.2439

چکیده

شکار، تجارت غیرقانونی و قاچاق گونه‌های مختلف حیات‌ وحش که از مهم‌ترین عوامل نابودی آن‌هاست، طی سالیان اخیر رشد چشمگیری داشته است. در این میان هوبَره، در سطح بین‌المللی به‌عنوان ‌گونه‌ای آسیب‌پذیر، در فهرست قرمز اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت جای گرفته و همچنین در کنوانسیون تجارت بین‌المللی گونه‌های جانوری و گیاهی در معرض انقراض، معروف به سایتس که یکی از مهم‌ترین کنوانسیون‌های بین‌المللی در خصوص حفاظت از گونه‌های جانوری است، به عنوان گونه در معرض انقراض و در کنوانسیون بُن به‌عنوان گونه‌ای که وضعیت نامطلوبی دارد، معرفی شده است. حفاظت از این گونه آسیب‌پذیر و در معرض انقراض که یکی از گونه های ارزشمند حیات‌ وحش ایران است، برای ایران مسئله مهمی شده و به‌رغم اینکه تا کنون مقررات مختلفی نسبت به حفاظت از گونه‌های جانوری تصویب شده و مجوزهای صادره مربوط به شکار و صید جانوران وحشی، ظاهراً مطابق کنوانسیون سایتس بوده است، چالش‌های بی‌شماری در جهت جلوگیری از قاچاق هوبره به کشورهای حاشیة خلیج‌ فارس پدید آمده است. نشان‌دادن ابعاد و اهمیت این مسئله و بررسی راهکارهای ممکن بر اساس قوانین داخلی و بین‌المللی، وجهه همت نوشتار پیش رو است.

کلیدواژه‌ها

هوبره

وضعیت حفاظت

گونة در معرض انقراض در ایران

تجارت غیرقانونی

سایتس

موضوعات

حقوق بین الملل محیط زیست

عنوان مقاله English

A Legal Analysis of the Domestic and International Protections for the Houbara Bustard Against Illegal Hunting and Trade

نویسندگان English

Mostafa Fazaeli ¹

Mina Derakhshani ²

Ali Mashadi ³

¹ Associate Professor, Department of International and Public Law, Faculty of Law, University of Qom

² MA student of International Law, Department of International Law, Faculty of Law , University of Qom

³ Associate Professor, Department of International and Public Law, Faculty of Law, University of Qom

چکیده English

The illegal hunting and trafficking of various wildlife species, which is a leading factor in their destruction, has increased significantly in recent years.The Houbara bustard is an internationally vulnerable species, listed on the International Union for Conservation of Nature's Red List, as well as the Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES), a pivotal international instrument for wildlife protection. Additionally, the Houbara has been designated as an endangered species under the Bonn Convention. Safeguarding this vulnerable and valuable Iranian wildlife species has become a pressing issueWhile Iran has enacted various regulations and permitting systems related to the hunting and capture of wild animals, ostensibly in alignment with CITES, numerous challenges remain in preventing the smuggling of Houbara to Persian Gulf countries. This study aims to examine the dimensions and significance of this problem, as well as potential solutions grounded in domestic and international law, utilizing a descriptive-analytical methodology based on library research.

کلیدواژه‌ها English

Houbara

Conservation Status

Endangered Species in Iran

Illegal Trade

CITES

الف. فارسی

ـ کتاب
1. ادهمی، میرحسین. دانشنامه پرندگان: کلیات و اقلیم‌شناسی، تهران، بنیاد دانشنامة بزرگ فارسی، 1384.
2. نگوین کک دین، پاتریک دییه و آلن پله. حقوق بین‌الملل عمومی، ترجمه: حسن حبیبی، جلد دوم، تهران: انتشارات اطلاعات، 1382.
3. شیلتون، دینا و الکساند کیس. کتابچة قضایی حقوق محیط‌زیست، ترجمه: محسن عبدالهی، تهران: انتشارات خرسندی، 1389.
4. بلیک، ژانت الیزابت. «حفاظت از حیات ‌وحش از دیدگاه حقوق بین‌الملل»، تهران: انتشارات مجد، 1394.
5. گروه صلح کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی یونسکو، حقوق زیست‌محیطی بشر، تهران: نشر دادگستر، 1391.
6. منصوری، جمشید. راهنمای پرندگان ایران، تهران: انتشارات کتاب فرزانه، 1379.
7. مشهدی، علی. مجموعة محشای قوانین و مقررات محیط‌زیست(جلد دوم) ایران و حقوق بین‌الملل محیط‌زیست، تهران: انتشارات خرسندی، 1396.
ـ مقاله
1. آقا نجفی‌زاده، شیرین، حیدری، فتح‌اله، همایی، محمودرضا، «تکثیر هوبرة آسیایی در ایران: داده‌ها و تجربیات اولیه»، مجلة زیست‌شناسی ایران، جلد 23، شمارة 2 (1389).
2. افتخار جهرمی، گودرز، «حقوق بشر، محیط‌‌زیست و توسعة پایدار»، مجلة تحقیقات حقوقی 12، شمارة 50 (1388).
3. پاک‌نیت، داود، محمودرضا همامی، سعیده ملکی و محبوبه توحیدی، «تأثیر عوامل محیطی بر پراکنش زیستگاه‌های مطلوب جمعیت‌های زمستان‌گُذران هوبره آسیایی در فلات مرکزی ایران»، بوم‌شناسی کاربردی 5، شمارة 17 (1395).
4. ثروتی، محمدرضا و روشن یوسفی، «مسائل مربوط به جابه‌جایی شن و ماسه و ذرات ریز به وسیلة باد در سرزمین‌های خشک و کم‌آب»، فصلنامة علمی پژوهشی اطلاعات جغرافیایی سپهر 21، شمارة 83 (1391).
1. رمضانی قوام‌آبادی، محمد‌حسین، «پیشگیری و سرکوب جرایم زیست‌محیطی در پرتو اقدامات سازمان‌های غیردولتی در نظام حقوقی ایران»، مجلة حقوقی دادگستری 75، شمارة 75 (1390).
2. __________________، «حمایت کیفری از گونه‌های جانوری در ایران»، فصلنامة علوم محیطی 7، شمارة 2 (1388).
3. موثقی، حسن، «تأسیس دیوان بین‌المللی حمایت از حقوق حیوانات: از رؤیا تا واقعیت»، فصلنامة فقه و حقوق نوین 2، شمارة 8 (1400).
ـ پایان‌نامه‌
1. اکبرزاده، نوشین، «حمایت از پرندگان در حقوق بین‌الملل و تعهدات جمهوری اسلامی ایران»، پایان‌نامة کارشناسی ارشد حقوق محیط‌زیست، دانشکدة حقوق دانشگاه شهید بهشتی، به راهنمایی علی مشهدی، 1393.
2. باسمنجی، بابک، «برآورد تراکم جمعیت و استفاده از زیستگاه هوبرة آسیایی (Clamydotiss macqeeni)» پایان‌نامة کارشناسی ارشد منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، 1389.
3. اویار‌ حسین، مریم، «حفظ و حمایت از تنوع زیستی در حقوق بین‌الملل»، پایان‌نامة کارشناسی ارشد حقوق بین‌الملل، دانشگاه علامه طباطبایی، (1388).
ـ گزارش‌
1. فخارمنش، زینب، «گزارش ملی سرشماری جمعیت زمستان‌گذران هوبره در سال 1397»، سازمان حفاظت محیط‌زیست، دفتر حیات‌ وحش و آبزیان آب‌های داخلی (1389).
2. اطلس پرندگان ایران، مقالات تخصصی حیات ‌وحش (پرندگان)، قسمت چهارم (1395).
ـ قوانین
1. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (با آخرین اصلاحات 1368).
2. قانون شکار و صید مصوب 16/3/1346 با اصلاحات مصوب 30/10/1353 و 25/9/1375 و مصوبه هیئت وزیران مورخ 22/2/1397.
3. قانون حفاظت و بهسازی محیط‌زیست مصوب 28/3/1353 و اصلاحیة 24/8/1371.
4. قانون مجازات اسلامی مصوب 1392.
5. قانون تشدید مجازات اسلحه و مهمات و قاچاقچیان مسلح مصوب 1350.
6. لایحة قانونی مجازات صید غیر مجاز از دریای خزر و خلیج ‌فارس مصوب 1358.