مجله حقوقی بین المللی

مجله حقوقی بین المللی

بازشناسی عرف و معاهده از نظرگاه خلق قواعد حقوقی بین‌المللی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
چکیده
قانون‌گذاری سنگ‌بنای نظام‌های حقوقی است و تمامی این نظام‌ها از چنین کارکردی به‌اقتضای ساختار و مختصات خود برخوردارند. در این زمینه، حقوق بین‌الملل برخلاف نظام‌های حقوقی داخلی، به دلایلی چون تأثیر عوامل غیرحقوقی چندان منظم عمل نمی‌کند و می‌توان هرگونه اقدام اعضای جامعه‌ بین‌المللی در جهت ایجاد حقوق را خلق قواعد حقوقی بین‌المللی یا قانون‌سازی بین‌المللی دانست. بنابراین، همه کنش‌گران بین‌المللی، به‌کمک ابزارها و منابع سخت و نرم حقوق بین‌الملل، در این فرایند مشارکت می‌نمایند. در این میان، منابع سنتی حقوق بین‌الملل، عرف و معاهده، از جایگاهی ویژه برخوردارند. عمر دیرپای این دو منبع به زمان تشکیل جامعه‌ جهانی بازمی‌گردد و همچنان دولت‌ها برای ایجاد قواعد لازم‌الاجرا از آنها بهره می‌برند. پرسش اصلی این است که چگونه این منابع سنتی از گذشته تاکنون در فرایند قانون‌سازی بین‌المللی مشارکت داشته‌اند؟ مطابق فرضیه، با ابتنای بر روش توصیفی-تحلیلی، این منابع به‌شکلی خودخواسته و غیرتحمیلی، اما متفاوت، نیازهای واضعان خود را مرتفع می‌سازند و همین، رمز بقای آنها در درازای تاریخ است. نوشتار حاضر، هم‌سو با فرضیه پژوهش، درمی‌یابد درحالی‌که قانون‌سازی عرفی، به‌عنوان یک حرکت جمعی، عمدتاً خودجوش، ضمنی، تدریجی و غیرعامدانه است، خلق معاهداتی قواعد حقوقی، به‌عنوان نماد فردگرایی یا خاص‌نگری در جامعه بین‌المللی، اغلب دفعی، صریح، یکباره و عامدانه رقم می‌خورد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Recognition of Customs and Treaties from the Perspective of International Law-making

نویسنده English

Rezvan Bagherzadeh
Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
چکیده English

Legislation forms the bedrock of all legal systems, and each system operates according to its distinct structure, characteristics, and conditions. International law, unlike domestic legal systems, does not exhibit the same degree of systematic operation in this regard; non-legal issues e.g. political factors may significantly infiltrate the process of international regulation. Broadly construed, not only states but all actors within the international community engage in international law-making, utilizing both hard and soft law sources. Among these, the traditional sources of international law, custom and treaty, occupy a distinct and unique role. The central question of this study is how these sources have actively participated in the international law-making process from historical times to the present day. According to the hypothesis of this research, employing a descriptive-analytical methodology, these two sources, in a voluntary and non-coercive yet divergent manner, fulfill the needs of their creators. This study finds that while customary international law, as a collective endeavor, evolves spontaneously, implicitly, gradually, and sometimes even inadvertently, the formulation of legal norms through treaties, representing a form of individualism or particularism within the international community, transpires abruptly, explicitly, uniformly, and with deliberate intent.

کلیدواژه‌ها English

International Law-making
International Law-creation
Custom
Treaty
Sources of International Law
  1. الف. فارسی

    ـ کتاب

    1. آزادبخت، فرید، «تحلیل سیستمی، مفهوم، اوصاف و مبانی قاعدة حقوقی بین ­المللی»، در کتاب: جامعة بین المللی و حقوق بین المللی در قرن 21 (مجموعه مقالات اهدایی به دکتر محمدرضا ضیائی بیگدلی). تهران: نشر شهر دانش، 1392.
    2. الهویی نظری، حمید، حقوق بین­ الملل عمومی. تهران: نشر دادگستر، 1392.
    3. تسون، فرماندو، فلسفة حقوق بین­ الملل. ترجمه: محسن محبی، تهران: نشر شهر دانش، 1388.
    4. زرنشان، شهرام، شکل­ گیری و شناسایی حقوق بین الملل عرفی. تهران: انتشارات گنج دانش، 1392.
    5. شایگان، فریده، شورای امنیت سازمان ملل متحد و مفهوم صلح و امنیت بین­ المللی. تهران: انتشارات دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 1380.
    6. ضیائی بیگدلی، محمدرضا، حقوق بین­ الملل عمومی. تهران: انتشارات گنج دانش، 1396.
    7. فلسفی، هدایت‌الله، حقوق بین­ الملل معاهدات. تهران: فرهنگ نشر نو، 1383.
    8. کاتوزیان، ناصر، فلسفة حقوق. جلدهای اول و دوم. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1393.
    9. کاسسه، آنتونیو، حقوق بین الملل در جهان نامتحد. ترجمه: مرتضی کلانتریان، تهران: دفتر خدمات حقوقی بین­المللی ج.ا.ا.، 1370.
    10. ــــــــــــــ، حقوق بین الملل. ترجمه: حسین شریفی طرازکوهی، تهران: نشر میزان، 1391.
    11. کدخدایی، عباس، ساختار و حقوق اتحادیة اروپایی. تهران: نشر میزان، 1380.
    12. هارت، هربرت، مفهوم قانون. ترجمه: محمد راسخ، تهران: نشر نی، 1393.

     

    ـ مقاله

    1. الهویی نظری، حمید، «معاهدات موجد حق برای دولت ­های ثالث با نگاهی به ماده 36 کنوانسیون وین راجع به حقوق معاهدات»، مجلة حقوقی بین ­المللی 33، شمارة 54 (1395).
    2. باقرزاده، رضوان و امیرحسین رنجبریان، «شناخت «قانون­ سازی بین ­المللی» در پرتو ملاحظة کلی قانون ­سازی در علم حقوق»، فصلنامة تحقیقات حقوقی 19، شمارة 74 (1395).
    3. حبیبی مجنده، محمد و ساناز کامیارراد، «قاعده‌سازی در دیوان بین‌المللی دادگستری از مجرای تفسیر پویا»، مجلة حقوقی بین­المللی 35، شمارة 58 (1397).

    ـ پایان‌­نامه

    باقرزاده، رضوان، قانون ­سازی بین المللی با تکیه بر مشارکت مراجع قضایی؛ از نظر تا عمل. رسالة دکتری حقوق بین الملل، (دانشگاه تهران، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، 95-1394). 

  • تاریخ دریافت 05 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 21 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 22 مرداد 1403