مجله حقوقی بین المللی

مجله حقوقی بین المللی

مسئولیت بین‌المللی دولت امریکا ناشی از نقض معاهده مودت در چارچوب رأی 30 مارس 2023 دیوان بین‌المللی دادگستری

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
زهره شفیعی 1
سید قاسم زمانی 2
1 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی
2 گروه حقوق عمومی و بین الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی
10.22066/cilamag.2024.2022816.2515
چکیده
نقض معاهده مودت (1955) توسط دولت ایالات متحده امریکا تقریباً سابقه­ ای به قدمت عمر دولت جمهوری اسلامی ایران دارد. گو اینکه نقض هر تعهد بین ­المللی، موجب مسئولیت بین ­المللی دولت متخلف است، ولی اصولاً این دولت قربانی است که احراز نقض تعهد و جبران خسارت ناشی از آن را از مراجع قضایی مطالبه می­نماید.
دیوان بین­المللی دادگستری در رأی 30 مارس 2023 در پرونده برخی از اموال ایران، با احراز نقض مواد 3، 4 و 10 معاهده مودت توسط امریکا، مسئولیت بین ­المللی این دولت در مقابل ایران را مسلم دانست. دیوان ضمن اهمیت ندادن به ادعای امریکا در مورد عدم پاکدستی مدعی، و سایر ایرادهای مقدماتی نشان داد که اجازه نمی­دهد دولت متخلف، با ترفند یکجانبه‌گرایی تعهدات بین ­المللی خویش را به سُخره گیرد. تأکید دیوان بر الزام امریکا به پرداخت غرامت، تصریح بر اصل حکومت قانون، و اعطای مهلت 24 ماهه به ایران و امریکا برای توافق در مورد میزان و نحوه پرداخت غرامت، احترام به توافق دولت­ ها در مورد اجرای احکام قضایی بین‌المللی است.
فارغ از جنبه تأسیسی حکم در مورد پرداخت غرامت به ایران، احراز مسئولیت بین‌المللی امریکا از لحاظ نقض مواد مختلف معاهده مودت جنبه اعلامی داشته و ضمن اثبات اعتقاد ایران به قضای بین­ المللی، بخش مهمی از هدف ایران از مراجعه به دیوان را محقق ساخته است.
کلیدواژه‌ها
مسئولیت بین المللی
معاهده مودت 1955
رأی 30 مارس 2023
ایران
ایالات متحده امریکا
دیوان بین المللی دادگستری
قضیه برخی اموال و دارایی ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The International Responsibility of the United States of America for the Violations of the Treaty of Amity in the Framework of the Judgment of March 30, 2023, of the International Court of Justice

نویسندگان English

Zohreh Shafiei 1
S. ghasem Zamani 2
1 International law PhD. candidate, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabataba'i University
2 Public and international law department, Faculty of Law and Political Science,, Allameh Tabataba’i University
چکیده English

Violations of the Treaty of Amity, Economic Relations and Consular Rights (1955) by the United States of America has a history almost as old as the life of the Islamic Republic of Iran. It is said that violating any international obligation causes the international responsibility of the violating state. Still, it is the affected state that demands the determination of the violations and compensation for the damages caused by the violations from the judicial bodies.
In the judgment of March 30, 2023, in the case of certain Iranian assets, the International Court of Justice confirmed the violations of Articles 3, 4, and 10 of the Treaty of Amity by the US, and determined the international responsibility of the US against Iran., ICJ by not paying attention to the preliminary objections, showed that it does not allow the violating state to mock its obligations with the trick of unilateralism. ICJ's emphasis on the commitment of the US to pay compensation to specify the principle of the rule of law, and to grant a deadline of 24 months to Iran and the US to agree on the amount and method of paying compensation, respecting the agreement of the states.
Regardless of the constitutive aspect of the verdict regarding the payment of compensation, the declaration of the international responsibility of the US in terms of violating various articles of the Treaty has a declarative aspect.

کلیدواژه‌ها English

International Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts
the Treaty of Amity (1955)
Judgment of March 30
2023
the Islamic Republic of Iran
the United States of America
the International Court of Justice
Certain Iranian Assets (Islamic Republic of Iran v. United States of America)

  1. الف. فارسی

    - کتاب

    1. سیدجمال سیفی. حقوق مسئولیت بین­المللی (گفتارهایی در مسئولیت بین­المللی دولت)، تهران: انتشارات شهر دانش، 1401.
    2. سیدقاسم زمانی. «جایگاه اصول و قواعد مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در قضیة سکوهای نفتی»، در مجموعه مقالات پیرامون: رأی دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیة سکوهای نفتی: دعوای جمهوری اسلامی ایران علیه ایالات متحدة امریکا، زیر نظر جمشید ممتاز. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1384.
    3. مسئولیت بین­المللی دولت متن و شرح مواد کمیسیون حقوق بین‌الملل، ترجمه: علیرضا ابراهیم‌گل، تهران: انتشارات شهر دانش، 1397.

     

    - مقاله

    1. خلیفه، اسماعیل، «مسئولیت بین‌المللی دولت در پرتو رأی یازدهم دسامبر 2020 دیوان بین‌المللی دادگستری (شکایت دولت گینة استوایی به طرفیت دولت فرانسه)» مجلة تمدن حقوقی 5، شمارة 11(1401).
    2. زمانی، سیدقاسم و وحید بذار، «دکترین دست­های پاک در حقوق بین­الملل و بررسی تطبیقی آن با «مشارکت زیان­دیده در خسارت»، مجلة پژوهش­های حقوق تطبیقی24، شمارة 1(1399).
    3. محبی، محسن و وحید بذار، «رویکرد تفسیری دیوان بین­المللی دادگستری در قضیة برخی اموال ایران (جمهوری اسلامی ایران علیه ایالات متحدة امریکا)» فصلنامة قضاوت 19، شمارة 98(1398).

     

    - تارنما

    1. عابدینی، عبدالله، «نگاهی به تصمیم دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیة «برخی اموال ایران» با تأکید بر بانک مرکزی (بخش نخست)»، قابل دسترس در:

    https://unstudies.ir/iauns-forum (بازدید: 20 دی 1402).

     

    ب. انگلیسی

    - Books

    1. Annette Culley (2017), State Responsibility in International Law, West Papua Women’s Office Federal Republic of West Papua.
    2. Simon Olleson, The Impact of the ILC’s Articles on Responsibilities of States for International Wrongful Acts, The British Institute of International and Comparative Law.

     

    - Cases

    1. Corfu Channel, Merits, I.C.J. Reports 1949.
    2. Certain Iranian Assets (Islamic Republic Iran v. United Stated of America), Preliminary Objections, Judgment, I.C.J. Reports 2019 (I).
    3. Holmann v. Johnson [1775], 98 Engl. Rep. 1120 (1. Cowp. 341).
    4. Oil Platforms (Islamic Republic of Iran v. United States of America), Preliminary Objections, Judgment, I.C.J. Reports 1996 (II).
    5. Elettronica Sicula S.P.A (ELSI) I.C.J Reports 1989.
    6. Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (Bosnia and Herzegovina v. Serbia and Montenegro) - Order of the Court on provisional measures, 13 September 1993, Separate opinion of judge Lauterpacht, para. 14.
    7. Difference Relating to Immunity from Legal Process of a Special Rapporteur of the Commission on Human Rights, I.C.J. Reports 1999.
    8. Certain German Settler in Poland, 1923, P.C.I.J Series B, No. 6.
    9. Certain phosphate lands in Nauru (Nauru v. Australia), Preliminary Objections, I.C.J Reports 1992.
    10. Phosphates in Morocco, Preliminary Objections, 1938, P.C.I.J, Series A/B, No. 74
    11. Rainbow Warrior case (Award of 30 April 1990, RIAA, Vol. XX.
    12. Certain Iranian Assets (Islamic Republic of Iran v. United States of America), Application instituting proceedings, 14 June 2016.
    13. S. “Wimbledon”, 1923, P.C.I.J., Series A, No. 1.
    14. Factory at Chorzów, Jurisdiction, Judgment No. 8, 1927, P.C.I.J., Series A, No. 9.
    15. Factory at Chorzów, Merits, Judgment No. 13, 1928, P.C.I.J., Series A, No. 17.

     

    - Documents

    1. The commentary on chapter V of part one of the ILC Articles on State Responsibility, Yearbook of the international law commission, 2001, Vol II, part two.
    2. A. Res 375 (IV) of 6 December 1949; Also See Yearbook 1949, pp. 105-106, 150, 171; 175th-183rd meetings, 27 October- 3 Session, Sixth committee, 168th-173rd, 18-25 October 1949.

     

    - Site

    1. Basis of the Court’s jurisdiction, Available at: https://www.icj-cij.org/basis-of-jurisdiction (Last visited: 16 July 2023).

  • تاریخ دریافت 23 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 28 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 26 اسفند 1402